Wat is Melatonine

Precies in het midden van de hersenen zit een orgaan, die de stof melatonine aanmaakt. De pijnappelklier (of epifyse) vervult een uitermate belangrijke rol in het lichaam, bleek achteraf. Vroeger dacht met dat dit een rudimentair orgaan was (een overbodig orgaan net als de blinde darm), maar dat is nu wel anders. Door de ontdekking van de aanmaak van de stof melatonine door dit orgaan (en wat deze stof allemaal betekent voor het lichaam) is algemeen geaccepteerd dat de epifyse een zeer belangrijke functie in het lichaam vervuld.

De ontdekking van melatonine
Wat kan melatonine voor het lichaam betekenen?
Waarom werkt melatonine zo goed?
Wie heeft extra melatonine nodig?
Wie kan beter geen extra melatonine innemen?

De ontdekking van melatonine

In 1953 zocht een geleerde (Aaron Lerner) naar een stof die de huid van de mens lichter maakte (naar aanleiding van de ziekte vitiligo). Na in de wetenschappelijke literatuur gezocht te hebben, stuitte hij op een artikel over een bleker wordende huid van kikkers, na gedompeld te zijn geweest in een vat met pijnappelklier-extracten van koeien. Deze bevinding was het begin van een speurtocht en na zeer veel wetenschappelijk onderzoek kwam men erachter dat een bepaalde stof in het extract (melatonine) zorgde voor deze kleurverandering. De stof werd gedoopt als N-Acetyl-5-methoxytryptamine en kreeg als meer gangbare naam melatonine (mela- van het huidpigment producerende melanine en -tinine omdat de stof een -soort van- afgeleide was van serotinine). Na verder onderzoek bleek dat de functie van melatonine lang niet alleen het verkleuren van de huid was.


Wat kan melatonine voor het lichaam betekenen?

De stof melatonine heeft -onder andere- de volgende functies :

  • Een verbetering van de nachtrust;
  • Een remedie tegen jetlag en ploegendiensten;
  • Een ondersteuning van de lichaamseigen bescherming tegen milieuverontreiniging;
  • Een ondersteuning van een goed hart- en de bloedvatenstelsel;
  • Een bescherming tegen vrije radicalen;
  • Een ondersteuning van het immuunsysteem;
  • Een verlenging van het leven van het lichaam (anti-veroudering);
  • Een verbetering van uw seksleven;
  • Een hulp in de verlaging van spanningen.


Waarom werkt melatonine zo goed?

Eigenlijk is het niet geheel duidelijk waarom de stof zo goed werkt. Een duidelijke aanwijzing voor de goede werking is dat het de tegenovergestelde functie in het lichaam vervuld van adrenaline. Zoals je misschien wel weet, wordt adrenaline ook wel het fright-flight-fight hormoon genoemd (schrik-vlucht-vecht hormoon). Het tegenovergestelde van deze lichamelijke reacties is rust en herstel en dit is precies de functie die melatonine vervuld. Doordat er 'een rustpauze' wordt ingelast door melatonine, krijgt het lichaam de tijd zich te herstellen en dit is essentieel voor een optimale gezondheid.

Een andere opmerkelijke eigenschap van melatonine is dat de stof in een gelijke moleculaire structuur voorkomt in verschillende organismen (tot nu toe bij elke bestudeerde dier en plant die tussen nu en 3 miljard jaar geleden hebben geleefd). Dit is zeer zeldzaam in de biologie. Er zijn meer stoffen met deze eigenschap en van al deze stoffen is aangetoond dat ze een zeer belangrijk zijn voor het bestaan van leven in het algemeen. Daar komt ook nog eens bij kijken dat er bij alle organismen een zogenaamde circadiaanse (een ongeveer 1 dag durende) cyclus doorlopen wordt. Vooral rond 2 tot 3 uur 's nachts wordt de stof aangemaakt (zie onderstaande grafiek).
 


Wie heeft extra melatonine nodig?

Een ander kenmerk van melatonine is dat de aanmaak ervan nogal varieerd in de verschillende levensfasen (dit is natuurlijk persoonsgebonden). Pasgeboren baby's maken vrijwel geen melatonine aan totdat ze 1 jaar oud zijn. De melatonine spiegel stijgt hierna enorm (tot ongeveer het 10e levensjaar). De rest van het levensverloop (10-100 jaar) laat een daling zien van de aanmaak van melatonine. Je zou nu kunnen concluderen, dat alleen ouderen meer melatonine nodig zouden hebben, maar dit is niet geheel waar. Het lichaam laat het verloop van de melatonine aanmaak in het begin en het einde van het leven niet zomaar verschillen (dit heeft te maken met een zeer complex hormoonstelsel). Het probleem is of het lichaam genoeg melatonine aanmaakt voor de verschillende fasen in het leven, wat het op dat moment nodig heeft (kinderen die laat in de puberteit komen blijken een hogere melatoninespiegel te hebben dan hun leeftijdsgenoten). Mensen kunnen hun gezondheid optimaliseren door hun melatonine spiegel in het bloed op peil te houden. Door het innnemen van synthetische melatonine, worden de juiste spiegel hersteld, waardoor een goede gezondheid ondersteund wordt. Omdat melatonine ook allerlei andere positieve effecten heeft op de gezondheid (zoals de ondersteuning van het immuunsysteem en een gezonder sexleven), kunnen ook mensen die wel een gezonde nachtrust hebben het gebruiken en hierbij genieten van de andere voordelen die de stof met zich meebrengt.
 


 

Het feit dat de melatonine aanmaak afneemt met de jaren houdt wel in dat oudere mensen relatief meer melatonine in moeten nemen dan jongere mensen. 


Wie kan beter geen extra melatonine innemen?

Er zijn een aantal groepen mensen die beter geen extra melatonine in kunnen nemen. Hieronder vallen :

  • Zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven : het effect van dit hormoon op een foetus of een baby is niet geheel duidelijk. Aangeraden wordt dus om het niet te gebruiken (laat het lichaam in die periode zelf de hormoonhuishouding regelen) ;
  • Mensen met hevige allergieën of met een auto-immuun ziekte : melatonine kan deze ziekten erger maken, omdat het het immuunsysteem ondersteunt ;
  • Mensen met immuun systeem kanker (zoals leukemie en lymphoma) : zelfde reden als hierboven ;
  • Gezonde kinderen : zij maken al genoeg melatonine aan (tenzij er een tekort is geconstateerd. Vanaf een jaar of 15 / 20 is het nuttig om de stof te gaan gebruiken.

Voor de rest is het voor iedereen veilig om de stof als supplement te gebruiken.